Arjantin hükümeti, İngiltere’nin Malvinas (Falkland) Adaları çevresinde planladığı petrol ve doğal gaz arama faaliyetlerini durdurmak amacıyla Uluslararası Deniz Hukuku Mahkemesi’ne (ITLOS) resmi başvuruda bulundu. Buenos Aires, mahkemeden acil geçici tedbir kararı verilmesini talep etti.
Kuzey Malvinas Havzası’nda hidrokarbon tartışması
Arjantin Devlet Başkanlığı Ofisi’nin açıklamasına göre başvuru, Kuzey Malvinas Havzası’ndaki kıta sahanlığında İngiltere adına hidrokarbon çıkarılmasını önlemeyi hedefliyor. Açıklamada, girişimin Arjantin’in kıta sahanlığı üzerindeki egemenlik haklarını korumaya yönelik olduğu belirtildi. Londra’nın tek taraflı olarak izin verdiği faaliyetlerin, Birleşmiş Milletler nezdinde tanınan egemenlik anlaşmazlığını tırmandırmasının önüne geçilmek istendiği vurgulandı.
Tahkim sürecinin devamı
Başvurunun, BM Deniz Hukuku Sözleşmesi (UNCLOS) kapsamında 28 Eylül’de başlatılan tahkim süreciyle bağlantılı olduğu aktarıldı. Arjantin, talebini sözleşmenin 290. maddesinin 5. fıkrasına dayandırdı. Bu hüküm, tahkim mahkemesi kurulana kadar geçen sürede acil durumlarda tarafların haklarını korumak ya da deniz ekosisteminde telafisi güç zararları önlemek için geçici tedbir alınmasına imkân tanıyor.
Devlet Başkanı Javier Milei, 29 Eylül’de yaptığı açıklamada, adalar çevresindeki Sea Lion petrol projesi nedeniyle İngiltere’ye karşı uluslararası tahkim süreci başlatılması talimatını verdiğini duyurmuştu. Arjantin Dışişleri Bakanlığı da açık deniz hidrokarbon lisanslarının süresinin uzatılmasına tepki olarak kısa süre önce İngiltere’nin Buenos Aires Büyükelçiliği’ne protesto notası vermişti.
“Malvinas Arjantin’e aittir”
Açıklamada, Arjantin’in Malvinas, Güney Georgia ve Güney Sandwich adaları ile çevresindeki deniz alanları üzerindeki egemenlik hakları bir kez daha teyit edildi. Metinde, “Tarihsel gerçekler ve uluslararası hukuk açısından Malvinas, Arjantin’e aittir” ifadesine yer verildi.
Kökleri 1833’e uzanan anlaşmazlık
Adalar 1833’ten bu yana İngiliz kontrolünde bulunuyor ve iki ülke arasındaki egemenlik tartışması o tarihten bu yana sürüyor. Arjantin ile İngiltere, 1982’de adalar için 74 gün süren bir savaş yaşamıştı. Bölgedeki enerji projeleri, son yıllarda anlaşmazlığın yeniden alevlenmesine yol açan başlıca konulardan biri haline geldi. Hamburg merkezli ITLOS’un başvuruya nasıl yanıt vereceği, Sea Lion projesinin takvimini de doğrudan etkileyebilecek.
ITLOS ve Sea Lion
ITLOS, BM Deniz Hukuku Sözleşmesi ile kurulan ve Almanya’nın Hamburg kentinde bulunan bağımsız bir uluslararası yargı organı. Mahkeme, geçici tedbir taleplerini öncelikli olarak ele alıyor. Sea Lion ise adaların kuzeyindeki havzada geliştirilmesi planlanan ve bölgenin ilk büyük ölçekli açık deniz petrol üretim projesi olarak görülen bir saha.
Özetle
- Arjantin, Malvinas çevresindeki petrol aramalarını durdurmak için ITLOS’a başvurdu.
- Acil geçici tedbir talebi, UNCLOS’un 290/5 maddesine dayanıyor.
- Başvuru, Milei’nin Sea Lion projesi nedeniyle başlattığı tahkim süreciyle bağlantılı.
- İki ülke 1982’de adalar için 74 gün savaşmıştı.
Kaynak: Haberler.com. Görseller: Wikimedia Commons — Ben Tubby (Stanley Limanı, CC BY 2.0), The Cosmonaut (Casa Rosada, CC BY-SA 2.5 ca), Elekes Andor (Javier Milei, CC BY 4.0), Wmeinhart (ITLOS binası, CC BY-SA 3.0), Godot13 (Stanley, CC BY-SA 4.0); arşiv görselleridir.
