Fransa’da öğretmen eksikliği, kalabalık sınıflar, uzun ders saatleri ve okul binalarının fiziki koşullarına tepki olarak liselerde başlayan öğrenci protestoları üçüncü haftasında da sürüyor. 13 Ekim Salı günü başkent Paris başta olmak üzere ülkenin pek çok kentinde lise ve üniversite öğrencileri yeniden sokağa indi.
Katılım rakamları tartışmalı
Fransa İçişleri Bakanlığı, ülke genelinde 161 bin 500 kişinin gösterilere katıldığını açıkladı. Öğrenci ve sendika örgütleri ise katılımın 480 bine ulaştığını savundu. Hükümet, geçen haftaki eylem gününde katılımcı sayısının 266 bin olduğunu duyurmuştu. Protestolar nedeniyle 214 lisede eğitim verilemedi; bir önceki büyük eylem gününde kapalı kalan okul sayısının 800 olduğu belirtildi.
Paris’te Place d’Italie Meydanı’ndan Invalides yönüne düzenlenen ana yürüyüşte öğrenciler, eğitime daha fazla kaynak ayrılmasını ve polis müdahalelerinin sona ermesini istedi. Lyon, Marsilya, Nantes, Rennes, Strasbourg ve Bordeaux’da da gösteriler yapıldı. Eğitim sendikalarının ve bazı öğretmenlerin desteklediği eylemlerde yer yer polisle göstericiler arasında arbede yaşandı.
Thunberg Saint-Denis’te öğrencilerin yanında
İsveçli iklim aktivisti Greta Thunberg de Paris yakınlarındaki Saint-Denis’te Paul-Eluard Lisesi önündeki eyleme katıldı. Fransız öğrencilerle gurur duyduğunu söyleyen Thunberg, okulların ihtiyaç duyduğu yatırımları alamadığını ve gençlerin kendilerini ilgilendiren kararlara dahil edilmediğini belirterek mücadeleyi sürdüreceklerini vurguladı. Eylem sırasında yaklaşık 20 avukat, öğrencileri olası polis müdahalelerine karşı korumak için cübbeleriyle okul önünde bekledi.
Gözaltılar, yaralılar ve hasar
Fransa Adalet Bakanlığı verilerine göre protestolarda 8 Ekim’e kadar 6 bin 877 kişi gözaltına alındı; bunların 5 bin 890’ı reşit değildi. Eğitim Bakanlığı, protestoların başından bu yana 147 eğitim çalışanının yaralandığını açıkladı. İle-de-France Bölge Yönetimi ise 110’dan fazla lisenin zarar gördüğünü ve maddi hasarın 8,5 milyon euroya ulaştığını bildirdi.
Polis müdahaleleri de tartışmanın merkezinde. Önceki gösterilerde bir öğrencinin elini, bir başkasının gözünü kaybetmesinin ardından Ulusal Polis Genel Müfettişliği, göstericilere yönelik müdahalelerle ilgili 36 soruşturma başlattı.
Talepler ve hükümetin yanıtı
Öğrenciler öğretmen açığının kapatılmasını, okul binalarının yenilenmesini, ders programlarının hafifletilmesini ve üniversiteye geçiş sistemi Parcoursup’un kaldırılmasını istiyor. Lise öğrencileri sendikası USL, eğitim için 10 milyar euroluk acil kaynak talep ediyor.
Eğitim Bakanı Edouard Geffray, öğretmen sıkıntısı yaşanan okullara 3 bin yedek öğretmen gönderileceğini ve eğitim bütçesinin 1 milyar euro artırılacağını açıkladı. Başbakan Sebastien Lecornu da öğrencilerle yürütülen danışma sürecinden çıkan bazı önerilerin 2027 bütçesine yansıtılacağını söyledi. Öğrenci örgütleri ise bu adımları yetersiz bularak eylemlere devam kararı aldı.
17 Ekim’de ortak eylem çağrısı
Sarı Yelekliler hareketinden aktivistler ile öğrenci örgütleri, 17 Ekim Cumartesi günü ortak gösteriler düzenleme çağrısı yaptı. “Sarılar ve gençler, mücadelelerimiz buluşuyor” sloganıyla duyurulan eylemlerde eğitim taleplerinin hayat pahalılığına karşı mücadeleyle birleştirilmesi hedefleniyor. Paris’te Bastille Meydanı’ndan Opera’ya yürüyüş planlanırken öğretmenler, işçiler, çiftçiler ve emekliler de eylemlere davet edildi.
Özetle
- Fransa’da lise protestoları üçüncü haftasında; hükümete göre 161 bin, örgütlere göre 480 bin kişi yürüdü.
- 214 lisede eğitim yapılamadı, Greta Thunberg Saint-Denis’te öğrencilere destek verdi.
- Hükümet 3 bin yedek öğretmen ve 1 milyar euro ek bütçe açıkladı; öğrenciler yetersiz buluyor.
- 17 Ekim’de Sarı Yeleklilerle ortak eylem planlanıyor.
