Endonezya’da orman yangınlarından yayılan zehirli duman hayatı felç ederken gökyüzünün sarıya döndüğü görüntüler korkuttu. Türkiye Gazetesi’nin aktardığına göre özellikle Batı Kalimantan eyaletinde etkili olan duman, hava kirliliğini tehlikeli seviyelere çıkardı; çok sayıda kişi solunum yolu hastalıklarına yakalandı. Okulların kapatıldığı ve ekonomik faaliyetlerin aksadığı bölgelerde halk sağlığı endişesi büyüyor.
277 bin solunum vakası
Endonezya Sağlık Bakanlığı verilerine göre 11 Ekim itibarıyla yangınlardan etkilenen 7 eyaletteki 63 ilçe ve şehirde 277 bin 75 akut solunum yolu enfeksiyonu vakası tespit edildi. Bu vakaların 62 bin 400’ü 5 yaş ve altındaki çocuklarda görüldü. Çocukların ince partiküllere karşı daha savunmasız olması, krizin en ağır yüzünü oluşturuyor.
Yetkililer, dumanın yalnızca açık havada değil kapalı mekânlara sızarak da risk yarattığını; maske, evde kalma ve risk gruplarının korunması çağrılarını yineliyor. Hastane başvurularındaki artış, yerel sağlık kapasitesini zorluyor.
Palangka Raya’da tehlikeli seviye
Meteoroloji, Klimatoloji ve Jeofizik Kurumu (BMKG) verilerine göre Palangka Raya kentinde çarşamba sabahı hava kalitesi tehlikeli seviyede kaldı. İnsan sağlığı açısından risk oluşturan ince partikül madde (PM2.5) yoğunluğu, kurumun en yüksek kirlilik kategorisi için belirlediği sınırın yaklaşık 5 katına ulaştı. Bu düzeyde dışarıda uzun süre kalmak, özellikle astım ve kalp hastaları için ciddi tehlike taşıyor.
Görsel olarak gökyüzünün sarı-turuncu tonlara bürünmesi, hem yerel halkta panik hem de sosyal medyada yaygın paylaşımlara yol açtı. Uzmanlar, bu rengin yüksek aerosol ve duman yoğunluğunun doğal sonucu olduğunu belirtiyor.
Mücadele ve bölgesel etki
Endonezya Kabine Sekreteri Teddy Indra Wijaya, orman yangınlarıyla mücadele için 60 binden fazla personelin görevlendirildiğini açıkladı. Ülkenin 6 bölgesinde toplam 639 hektarlık alandaki yangınları söndürme çalışmaları sürüyor. Hükümet verilerine göre ağustos ve eylül aylarında 64 uçak ve 54 bin 394 personel görevlendirilmişti.
Yangınlardan yayılan yoğun duman Güneydoğu Asya’daki birçok ülkeyi de etkisi altına aldı. Sınır ötesi haze, diplomasi ve çevre iş birliği gündemini yeniden ısıttı. Tarım arazisi açmak için bitki örtüsünün yakılması başlıca nedenler arasında gösterilirken El Nino’nun yağışları azaltması yangınları ağırlaştırdı.
Ekonomik maliyet
Endonezya Orman Bakanlığı verilerine göre ocak-temmuz döneminde yangınlar nedeniyle 202 bin hektardan fazla alan zarar gördü. Ekonomi ve Hukuk Çalışmaları Merkezi’nin araştırmasında orman yangınlarının ülke ekonomisine maliyetinin bu yıl yaklaşık 1,7 milyar dolara ulaşabileceği belirtildi. Turizm, tarım ve ulaşım aksamaları faturayı büyütüyor.
Uzmanlar, erken uyarı, kontrollü yakma yasağı denetimi ve turba alanlarının korunması olmadan her kurak sezonda benzer felaketlerin tekrarlanabileceğini uyarıyor. Bölge halkı için kısa vadede maske ve sağlık hizmeti, uzun vadede ise arazi yönetimi reformu öne çıkıyor.
Uluslararası toplumun uydu izleme ve yangın söndürme desteği talepleri de artarken Endonezya hükümeti sahadaki personel ve hava araçlarını artırmaya devam ediyor. Krizin boyutu, iklim değişikliği ile tarımsal yakma pratiklerinin kesişimini bir kez daha gözler önüne serdi.
Özetle
- Orman yangını dumanı Endonezya’da gökyüzünü sarıya çevirdi.
- 7 eyalette 277 bin 75 akut solunum vakası; 62 bin 400’ü çocuk.
- Palangka Raya’da PM2.5 tehlikeli eşiğin ~5 katına çıktı.
- 60 binden fazla personel mücadelede; ekonomik maliyet ~1,7 milyar dolar riski.
