Hayat pahalılığı nedeniyle yeniden iÅŸ hayatına dönen milyonlarca emeklinin aklındaki soru aynı: Çalışırken hastalanırsam ya da iÅŸ kazası geçirirsem SGK’dan rapor parası alabilir miyim? SSK, BaÄŸ-Kur ve Emekli Sandığı emeklilerini ilgilendiren geçici iÅŸ göremezlik ödeneÄŸinin cevabı, emeklinin aylığını kestirerek mi yoksa Sosyal Güvenlik Destek Primi (SGDP) ödeyerek mi çalıştığına göre deÄŸiÅŸiyor. Türkiye Gazetesi yazarı Ä°sa KarakaÅŸ, konuyu köşesine taşıdı.
İki yol: Aylığı kestirmek ya da SGDP
İlk sigortalılık başlangıcı Ekim 2008 öncesine dayanan ve emekli olduktan sonra özel sektörde bir işverene bağlı olarak yeniden çalışmaya başlayanların önünde iki temel yol bulunuyor. Birincisi, emekli maaşını tamamen durdurup kısa ve uzun vadeli tüm sigorta kollarına tabi olarak prim ödemek. İkincisi ise emekli maaşını almaya devam ederken özel sektör iş yerinde SGDP ödeyerek çalışmak.
Şirket ortağı veya kendi iş yerinin sahibi olan Bağ-Kur emeklileri ise maaşları kesilmeden ticari faaliyetlerine devam edebiliyor.
Maaşını kestirene tam koruma
Emekli aylığını kestirip tüm sigorta kollarına tabi olarak çalışmayı seçenler için herhangi bir hak kaybı yaşanmıyor. Sağlık Bakanlığınca yetkilendirilmiş hekim veya sağlık kurullarından istirahat raporu alınması halinde, geçici iş göremezliğin üçüncü gününden itibaren her gün için SGK tarafından rapor parası ödeniyor. İş kazası ve meslek hastalığında ise bekleme süresi ya da gün şartı aranmadan ilk günden itibaren ödenek veriliyor.
SGDP’li emekliye hastalıkta ödeme yok
Hem emekli maaşını alan hem de özel sektörde SGDP’ye tabi olarak çalışan emekliler için kanun farklı bir esas benimsiyor. Bu kiÅŸilere hastalık ve analık sigortası kollarından rapor parası verilmiyor. Ancak SGDP’li emekli iÅŸ kazası geçirir ya da meslek hastalığına yakalanırsa, e-Ödenek sistemi veya kâğıt ortamında düzenlenen raporlar üzerinden olayın meydana geldiÄŸi ilk günden itibaren her gün için geçici iÅŸ göremezlik ödeneÄŸi alabiliyor.
Malullük aylığı alanlara kesin kural
Malullük aylığı alan sigortalılar maaÅŸlarını kestirmeden yeniden çalışamıyor; SGDP ödeyerek çalışmaları mevzuat gereÄŸi mümkün deÄŸil. Engelli emeklilik aylığı alanlar ise SGDP’li olarak çalışabiliyor. Yabancı ülke mevzuatına göre çalışmaya baÅŸlayanların da malullük aylıkları kesiliyor. Aylığını kestirip yeniden çalışan maluller, hastalıkta üçüncü günden, iÅŸ kazası ve meslek hastalığında ise ilk günden itibaren tam rapor parası alma hakkı kazanıyor.
Kamuda çalışan emekliler
Kanundaki özel istisnalar saklı kalmak kaydıyla genel bütçeli daireler, belediyeler, KÄ°T’ler ve sermayesinin yüzde 50’sinden fazlası kamuya ait kurumlarda emekli maaşı kesilmeden görev yapılması yasak. Kamuda 4/1-a (SSK) kapsamında sigortalı olarak çalışan emekliler, hastalıkta yetkili hekim raporuyla üçüncü günden itibaren, iÅŸ kazası ve meslek hastalığında ise her gün için geçici iÅŸ göremezlik ödeneÄŸi alıyor.
Uzman görüşüne göre emekli olup yeniden çalışanlar için “hem maaÅŸ hem rapor parası” her durumda mümkün deÄŸil. Bu nedenle çalışan emeklilerin iÅŸe giriÅŸ bildirgesindeki tercihlerini ve raporun gerekçesini dikkatle takip etmesi öneriliyor.
Özetle
- Aylığını kestirip tüm sigorta kollarına prim ödeyenler hastalıkta 3. günden itibaren rapor parası alıyor.
- SGDP ile çalışan emekliler olağan hastalıkta rapor parası alamıyor.
- İş kazası ve meslek hastalığında ödeme ilk günden itibaren yapılıyor.
- Malullük aylığı alanlar maaşlarını kestirmeden çalışamıyor.
