Japonya Uzay Ajansı’nın (JAXA) öncülüğünde yürütülen Mars Uyduları Keşif (MMX) misyonu, Mars’ın uydusu Phobos’tan örnek alıp Dünya’ya getirmek için fırlatılmaya hazırlanıyor. Görev başarılı olursa, Mars’tan ya da uydularından Dünya’daki laboratuvarlarda incelenmek üzere getirilen ilk örnek olacak.
Fırlatma bu gece Tanegashima’dan
Haberler.com’un BBC’ye dayandırdığı habere göre MMX uzay aracının, 20 Ekim günü yerel saatle 04.41’de, yani Türkiye saatiyle 19 Ekim akşamı 22.41’de Tanegashima Uzay Merkezi’nden fırlatılması planlanıyor. Aracın Ağustos 2027’de Mars’ın yakın çevresine ulaşması bekleniyor.
Önce Deimos, sonra Phobos
İç Güneş Sistemi’nde yalnızca üç uydu bulunuyor: Ay ile Mars’ın çevresinde dolanan Phobos ve Deimos. Phobos yaklaşık 20, Deimos ise yaklaşık 10 kilometre çapında. İkisi de düzensiz şekilleriyle adeta uzay patatesine benziyor. MMX, Mars yakınlarına vardığında önce Deimos’u inceleyecek, ardından Phobos’a odaklanacak.
Ekip, araziyi keşfetmek için yüzeye küçük bir gezici araç indirmeyi planlıyor. Görevin örnek analizinden sorumlu yardımcılardan Doğal Tarih Müzesi’nden Profesör Sara Russell, daha önce hiç kimsenin bu kadar küçük bir uyduya keşif aracı indirmediğini, uydunun çekim gücünün çok zayıf olduğunu vurguluyor.
Sadece 10 gram, ama her gramı değerli
Gezici aracın bulduğu uygun alana inecek olan MMX, robotik bir kol ve iki örnekleme cihazıyla yüzeydeki tozdan örnek toplayacak. Malzeme küçük bir kapsüle yerleştirilecek ve kapsül 2031’de Güney Avustralya’daki Woomera çölüne inecek. Getirilecek miktar yalnızca yaklaşık 10 gram. Leicester Üniversitesi’nden Dr. Chrysa Avdellidou, tek tek taneler üzerinde bile çok sayıda çalışma yapılabileceğini belirtiyor.
Uyduların kökeni çözülebilir
Bilim insanları iki rakip fikri test etmeyi umuyor: Phobos ve Deimos, Mars’a çarpan bir göktaşının saçtığı enkazdan mı oluştu, yoksa Kızıl Gezegen’in çekimine kapılmış iki asteroit mi? Russell’a göre örneğin kimyasal ve mineral yapısı bu soruyu hızla yanıtlayacak. Phobos, Mars yüzeyine çok yakın olduğu için örnekte Mars’tan gelmiş taneciklerin de bulunabileceği düşünülüyor.
Mars’tan örnek getirmek uzun süredir hedefleniyor. NASA’nın Perseverance gezgini 2021’den beri örnek topluyor, ancak bunları getirecek NASA/ESA görevi ABD Kongresi’nin finansmanı durdurmasının ardından fiilen iptal edildi. Çin ise 2028’de fırlatmayı ve 2031’de Mars’tan örnek getirmeyi planlıyor.
Gezici araç Avrupa’dan
Phobos yüzeyine indirilecek küçük gezici araç, Fransa ve Almanya’nın uzay ajanslarının ortak katkısıyla geliştirildi. Aracın görevi, çok düşük yer çekimi altında yüzeyin nasıl davrandığını ölçerek ana uzay aracının güvenli şekilde iniş yapabileceği bölgeyi belirlemeye yardımcı olmak. Bilim insanları, Dünya’ya düşen Mars meteoritlerinin atmosfere girdikten sonra hava, toz ve suyla kirlendiğini, bu nedenle doğrudan alınacak bozulmamış bir örneğin çok daha değerli olacağını vurguluyor. Görev başarıya ulaşırsa Japonya, daha önce Hayabusa ve Hayabusa2 görevleriyle asteroitlerden getirdiği örneklerin ardından bir kez daha uzay araştırmalarında öncü bir adım atmış olacak.
Özetle
- JAXA’nın MMX aracı bu gece 22.41’de (TSİ) Tanegashima’dan fırlatılacak.
- Araç Ağustos 2027’de Phobos’a ulaşacak.
- Yaklaşık 10 gramlık örnek 2031’de Avustralya’ya inecek.
- Örnek, Mars’ın uydularının kökenine ışık tutabilir.
