Denizlerde palamut bolluğu yaşanırken fiyatların gerilemesi üzerine İstanbul İli Deniz Ürünleri Avcıları Üreticileri Birliği (DEM-BİR), balıkçılara avcılığa geçici olarak ara verme çağrısında bulundu. Birlik, piyasaya çıkan balık miktarının artmasının fiyatları aşırı düşürdüğünü ve avcıların ekonomik kayıp yaşadığını savundu. Çağrı, tüketici tarafında ise bolluğun vatandaşa yansımasını kesebileceği endişesiyle tepkiyle karşılandı.
Arz arttı, fiyat düştü
Bu sezon Karadeniz ve Marmara hattında palamut avının bereketli geçmesi, tezgâhlara çıkan ürün miktarını hızla yükseltti. DEM-BİR yönetimine göre mazot, işçilik, ekipman ve avlanma giderleri yüksek seyrederken, satış fiyatının bu kalemleri karşılamaması sektörü zorluyor. Yönetim Kurulu Başkan Vekili Mehmet Aksoy, “Şartlarımız zorlaştı. Personel maaşı var, mazot giderlerimiz çoğaldı ama biz çok balık tuttuğumuz zaman balık ucuz gidiyor. Her tekne günlük 3 bin, 5 bin kasa balık tutmasın. Tutalım ama az tutalım” dedi.
Tüketici dernekleri ise avı bilerek kısmaya yönelik çağrıların rekabeti zedeleyebileceğini ve fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskı yaratabileceğini belirtti. Temsilciler, Ticaret Bakanlığı başta olmak üzere ilgili kurumlara denetim çağrısı yaparak, rekabeti veya tüketici haklarını ihlal eden bir durum tespit edilmesi hâlinde idari yaptırım uygulanmasını istedi.
Vatandaş ve sektör arasında ince çizgi
Fiyatların düşmesi, tüketicinin daha uygun fiyata palamut alabilmesi anlamına geliyor. Bu nedenle denizdeki bolluğun doğrudan tüketici lehine değerlendirilmesi gerektiği görüşü öne çıkıyor. Öte yandan balıkçılar, maliyetlerin göz ardı edilmemesini; çözümün avı tamamen durdurmak yerine lojistik, soğuk zincir ve satış kanallarını iyileştirmekte aranmasını istiyor.
“Ucuza satana baskı” iddiası
İsmini vermek istemeyen bir balıkçı, uygun fiyatla satış yapan bazı teknelere “denize çıkmayın” yönünde tehdit ve baskı yapıldığı iddiasını dile getirdi. Anlatıma göre ucuz ürünün piyasaya yayılmasından rahatsız olan kesimler, fiyatların düşmesini engellemeye çalışıyor. Bu iddialar henüz resmi bir soruşturma konusu hâline gelmiş değil; ancak çağrının kamuoyunda yarattığı tartışmayı büyüttü.
Uzmanlar, balıkçılıkta arz-talep dengesinin doğal dalgalanmalara açık olduğunu, örgütlü arz kısıtlamalarının ise rekabet hukuku açısından hassas bir alan oluşturduğunu hatırlatıyor. Önümüzdeki günlerde birliğin çağrısına kaç teknenin uyacağı ve yetkili kurumların denetim başlatıp başlatmayacağı yakından izlenecek.
İstanbul balık hâllerinde palamut tezgâhlarının bu sezon erken dolması, hem toptancı hem perakendeci tarafında fiyat rekabetini sertleştirdi. Perakende zincirlerinde ve semt pazarlarında görülen indirimler vatandaşın lehine görünürken, gırgır filosunun bir bölümü avı yavaşlatma fikrine sıcak bakıyor. Denizcilik ve balıkçılık uzmanları, stokların sürdürülebilirliği ile kısa vadeli fiyat savunması arasında ayrım yapılması gerektiğini; aksi hâlde hem ekolojik hem ekonomik dengelerin bozulabileceğini belirtiyor.
Yetkili kurumların şimdilik resmî bir açıklama yapmaması, tartışmayı sivil toplum ve sektör örgütleri düzleminde bırakıyor. Tüketici derneklerinin Ticaret Bakanlığı’na yönelttiği denetim talebi, çağrının “tavsiye” mi yoksa fiilî bir arz kısıtı mı sayılacağı sorusunu hukuki zemine taşıyor. Önümüzdeki günlerde liman çıkışları, tezgâh fiyatları ve birliğin yeni açıklamaları bu gerilimin yönünü belirleyecek.
Özetle
- DEM-BİR, palamut bolluğunda düşen fiyatlar nedeniyle ava geçici ara çağrısı yaptı.
- Başkan Vekili Aksoy, günlük av miktarının sınırlanmasını istedi.
- Tüketici dernekleri, fiyatların yeniden yükselmesi riskine karşı denetim istedi.
- Bir balıkçı, ucuza satan teknelere baskı yapıldığı iddiasında bulundu.
