Akıllı ve elektrikli otomobillerdeki kamera, mikrofon, haritalama, konum ve internet üzerinden veri aktarımı özellikleri, stratejik savunma tesislerinde casusluk ve veri sızıntısı risklerini artırıyor. Birçok ülke askeri bölgelerde “tekerlekli casus” olarak anılan bu araçlara karşı özel tedbirler alıyor. Türkiye’de de büyük savunma kampüslerinde giriş kısıtlamaları uygulanıyor.
Türkiye: ASELSAN’dan TEI’ye kampüs kısıdı
ASELSAN, ROKETSAN, HAVELSAN ve TUSAŞ Motor Sanayii (TEI) kampüslere akıllı/elektrikli araç girişini kısıtladı. TEI Genel Müdürü Mahmut Faruk Akşit, yabancı elektrikli araba sensörlerinin haritalama riskine dikkat çekmişti. Araçların sürekli veri toplayıp buluta aktarabilmesi, üretim ve test alanlarının dijital olarak çıkarılması endişesini büyütüyor.
Avrupa ve ABD’de benzer adımlar
Polonya, Şubat 2026’da Çin üretimi araçların askeri tesislere girişini ve resmi telefonların bu araçlara bağlanmasını yasakladı. Çekya bazı Çin menşeli Tesla ve Volvo modellerine kısıtlama getirdi; Polonya merkezli ORLEN grubu da Mart 2026’dan itibaren dört stratejik tesisine girişi engelledi. Almanya’da Operasyonel Komutanlık ve BND tesislerinde Çin üretimi araçlara özel park kısıtlamaları uygulanıyor. Fransa’nın askeri karşı istihbarat servisi DRSD, Çinli BYD ve ABD’li Tesla’ya karşı uyarılarda bulundu. İngiltere genel yasak ilan etmese de bazı savunma kuruluşları kendi sahalarında sıkı tedbir aldı; İsviçre’de Zimmerwald Elektronik Harp Merkezi çevresinde internete bağlı araç kullanımı sınırlandırıldı.
ABD’de Senato teklifleri ve 2027 savunma tasarısıyla yabancı bağlantılı araçların üslere girişi engellenmek isteniyor; Ticaret Bakanlığı Ocak 2025’te riskli yazılımları kısıtlamıştı. Çin 2021’de Tesla araçlarının askeri tesislere girişini sınırlamış, 2024’te standartlara uyum sonrası bazı kuralları gevşetmişti. Rusya’da ise elektronik cihaz denetimleri artırılırken Rostec gibi kurumlar iş amaçlı Apple cihaz kullanımını yasakladı.
Neden risk görülüyor?
Modern araçlar çevreyi sürekli tarayan sensör paketleriyle geliyor. Askeri üretim, test ve komuta alanlarında bu verilerin üçüncü taraflara veya bulut sistemlerine gitmesi, hassas altyapının haritalanması anlamına gelebiliyor. Bu nedenle ülkeler marka veya menşe bazlı yasaklar, park yasağı ve telefon-araç eşleşmesi kısıtı gibi katmanlı önlemlere yöneliyor.
Küresel eğilim: menşe ve bağlantı denetimi
Tedbirler ülkeden ülkeye değişse de ortak payda, araç yazılımı ve bulut bağlantısının kim tarafından kontrol edildiği sorusu. Polonya’nın telefon-araç eşleşmesi yasağı, yalnızca aracın kendisini değil sürücünün resmi cihazını da risk zincirine dahil ediyor. Almanya’nın istihbarat kampüslerindeki park kısıtları ise fiziksel yakınlığı sınırlayarak sensör menzilini kısmayı hedefliyor.
Uzmanlar, yasakların marka bazlı olmasının geçici bir çözüm olduğunu, asıl ihtiyacın tesis içi ağ segmentasyonu, misafir araç kayıtları ve veri akışı denetimi gibi işletimsel kurallar olduğunu belirtiyor. Türkiye’nin büyük savunma sanayii kampüslerinde aldığı önlemler, Avrupa ve ABD’deki uygulamalarla aynı güvenlik kaygısından besleniyor: üretim ve test alanlarının dijital ikizinin istenmeyen ellere geçmemesi.
Özetle
- Akıllı araç sensörleri savunma tesislerinde casusluk riski yaratıyor.
- Türkiye’de ASELSAN, ROKETSAN, HAVELSAN ve TEI kampüs girişlerini kısıtladı.
- Polonya, Almanya, Fransa, ABD ve diğerleri benzer sınırlamalar getirdi.
- Riskin özü: kamera/mikrofon/haritalama verisinin stratejik alanlardan dışarı çıkması.
