Özbekistan, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile Orta Asya ülkelerinin dışişleri bakanlarının katıldığı C5+1 Dışişleri Bakanları Toplantısı’na Semerkant’ta ev sahipliği yaptı. Toplantıda ekonomi, enerji, ulaştırma ve kritik mineraller alanındaki iş birliği ele alındı, taraflar ortak bildiri kabul etti.
Beş Orta Asya ülkesi ve ABD aynı masada
Haberler.com’un aktardığına göre Özbekistan Dışişleri Bakanı Bahtiyar Saidov’un ev sahipliğindeki toplantıya Rubio’nun yanı sıra Kazakistan Dışişleri Bakanı Muhtar Tleuberdi, Kırgızistan Dışişleri Bakanı Ceenbek Kulubayev, Tacikistan Dışişleri Bakanı Siraciddin Muhriddin ve Türkmenistan Dışişleri Bakanı Raşid Meredov katıldı.
Açılış konuşmasını yapan Saidov, C5+1 formatındaki ilk dışişleri bakanları toplantısının 2015’te yine Semerkant’ta yapıldığını hatırlattı. Saidov, o tarihten bu yana Orta Asya’nın daha güçlü, daha dayanışma içinde ve geleceğini bağımsız biçimde belirleyebilen bir bölge haline geldiğini söyledi.
Kritik minerallerde stratejik ortaklık önerisi
Saidov, kritik mineraller alanında stratejik ortaklık kurulmasını öncelikli konular arasında gösterdi. Özbek bakan, jeolojik araştırmalardan ham maddelerin işlenmesine ve yerel sanayi kümelerinin oluşturulmasına kadar uzanan kapsamlı bir iş birliği önerdi. Saidov, “Güçlü, istikrarlı ve müreffeh bir Orta Asya’nın tüm ülkelerin ve uluslararası ortaklarımızın çıkarlarına hizmet edeceğine inanıyoruz” dedi. Bu toplantıyla Özbekistan, C5+1 Sekretaryası’nın eş başkanlığını da üstlendi.
Rubio: Trans-Hazar güzergâhını geliştireceğiz
ABD Dışişleri Bakanı Rubio ise ekonomik bağımsızlığın ve tedarik zincirlerinin güvenliğinin önemine dikkat çekti. Rubio, “Orta Asya, yatırım ve ihracat için ideal bir merkezdir. Bölge, tüm ülkelerin geleceği açısından hayati önem taşıyan malzemelerin tedarik edildiği merkezi bir konumda bulunuyor” ifadelerini kullandı.
Rubio, “Trans-Hazar ticaret güzergâhının altyapısını geliştireceğiz ve ortaklarımıza ABD ve Orta Asya pazarlarına erişim konusunda daha fazla fırsat sunacağız” diye konuştu. ABD’li bakan, bölgenin büyüyen teknoloji sektörü için binlerce genç uzmanın yetiştirilmesinin planlandığını da bildirdi.
Rubio, geçen yıl Washington’da düzenlenen C5+1 liderler toplantısının ulaştırma, enerji ve finans gibi sektörlerde 25 milyar dolarlık yeni anlaşmaların önünü açtığını hatırlattı. Semerkant’taki görüşmelerin bu kararların uygulanmasına katkı sağlayacağını belirtti.
Ortak bildiri kabul edildi
Bakanlar ekonomi, enerji, ulaşım, yatırım, ileri teknolojiler, çevre, bölgesel güvenlik ve kalkınma başlıklarını görüştü. Toplantının sonunda uzun vadeli ve karşılıklı yarara dayalı ortaklığı güçlendirme kararlılığını yansıtan ortak bildiri kabul edildi.
C5+1 formatı nedir?
Orta Asya’nın beş ülkesi ile ABD arasında ekonomik ve güvenlik alanlarında çok taraflı iş birliğini geliştirmek amacıyla oluşturulan C5+1 formatı, bölgesel kalkınma, ekonomik ilişkiler ve güvenlik konularında düzenli diyaloğu amaçlıyor. Formatın ilk dışişleri bakanları toplantısı 1 Kasım 2015’te Semerkant’ta düzenlenmişti. Saidov da konuşmasında bölgenin zengin doğal kaynakları, büyüyen pazarları, genç nüfusu ve stratejik konumuyla öne çıktığını belirterek ABD’nin teknoloji ve yatırım sermayesinin bu potansiyelin değerlendirilmesine katkı sağlayabileceğini söyledi.
Özetle
- Semerkant’taki C5+1 toplantısında Rubio ve beş Orta Asya ülkesinin dışişleri bakanları bir araya geldi.
- Kritik mineraller, enerji ve ulaştırma öne çıktı; ortak bildiri kabul edildi.
- Rubio, Trans-Hazar güzergâhının altyapısının geliştirileceğini açıkladı.
