Kıbrıs meselesinde Rum tarafının “yeni formül” olarak sunduğu Mağusa-Maraş teklifi, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nden (KKTC) net bir yanıt aldı. KKTC Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY) lideri Nikos Hristodulidis’in önerisini kabul edilemez bulduğunu açıkladı ve aynı teklifin yaklaşık 20 yıl önce de masaya getirildiğini hatırlattı.
Liman karşılığında Maraş talebi
GKRY lideri Hristodulidis, Mağusa Limanı’nın Avrupa Birliği (AB) kontrolünde doğrudan ticarete açılmasını, bunun karşılığında da Kapalı Maraş’ın Birleşmiş Milletler (BM) yönetimine devredilmesini önerdi. Katıldığı canlı yayın programında bu teklife yanıt veren Erhürman, Rum liderin kendisine yazılı olarak 19 maddelik bir teklif paketi sunmadığını bir kez daha vurguladı.
“Mağusa Limanı zaten açık”
Erhürman, “Kapalı Maraş’ın BM’ye devredilmesi karşılığında Mağusa Limanı’nın AB’nin kontrolüne alınması mümkün değil” dedi. Maraş’ın BM idaresine verilmesi ile Mağusa Limanı üzerinden ticaret yapılmasının birbirine bağlanmasını eleştiren Erhürman, “Maraş’ı niye BM idaresine vermenin karşılığı hâline geliyor bu? Mağusa Limanı açık. Bizim limanlarımızdaki sıkıntı, Avrupa Birliği ile doğrudan ticaret yapamıyor oluşumuzdur” ifadelerini kullandı.
Talat da reddetmişti
Hristodulidis’in gündeme taşıdığı teklifin yeni olmadığını belirten Erhürman, benzer bir formülün 2006 yılında dönemin Cumhurbaşkanı Mehmet Ali Talat’a sunulduğunu anımsattı. Erhürman, “Yani 20 sene geçti üstünden. Aynı teklif yeni bir formül diye getirildi” dedi. Talat’ın o dönemde teklifi reddettiğini ve gerekçelerini kamuoyuyla paylaştığını hatırlatan Erhürman, “Bu, benim kabul edebileceğim bir şey değil ki” diye konuştu.
“Müzakere olsun diye müzakere yapmam”
Erhürman, New York’ta gündeme gelen üçlü görüşmeye neden katılmadığı sorusuna da yanıt verdi. “Kıbrıs meselesinde sonuç üretmeyen ve yalnızca görüşmelerin devam etmesine dayanan müzakere anlayışını benimsemiyorum. Müzakere olsun diye müzakere yapmam. Sizi bu masada on sene daha süründürmem” diyen Erhürman, sonuçsuz görüşmelere karşı olduğunu açıkça ortaya koydu.
Maraş meselesi neden önemli?
Mağusa’nın sahil bölgesinde yer alan Maraş, 1974’ten bu yana büyük ölçüde kapalı tutuluyor ve adadaki çözüm tartışmalarının en hassas başlıklarından biri olarak görülüyor. Türk tarafı ise uzun süredir Kıbrıs Türklerine yönelik izolasyonların kaldırılmasını ve AB ile doğrudan ticaretin önünün açılmasını talep ediyor. Uzmanlar, iki tarafın bu konudaki farklı yaklaşımlarının yakın dönemde yeni bir müzakere sürecini zorlaştırabileceğini değerlendiriyor.
İzolasyonlar ve doğrudan ticaret talebi
Kıbrıs Türkleri, uzun yıllardır uluslararası alanda maruz kaldıkları izolasyonların kaldırılmasını istiyor. KKTC’nin limanları ve havalimanları üzerinden dünyayla doğrudan ticaret ve ulaşım yapılamaması, adanın kuzeyindeki ekonomiyi olumsuz etkileyen en önemli sorunlar arasında gösteriliyor. Türkiye de her platformda Kıbrıs Türklerinin eşit egemenliği ve eşit uluslararası statüsünün tanınması gerektiğini vurguluyor. Erhürman’ın açıklamaları, Rum tarafının teklifinin bu temel taleplere yanıt vermediği şeklinde yorumlanıyor. Kulislerde, BM Genel Sekreteri’nin önümüzdeki dönemde taraflarla yeni temaslar planladığı da konuşuluyor.
